Các mặt hàng được giao dịch trên thị trường hàng hóa phái sinh

Thị trường hàng hóa phái sinh mang đến nhiều lựa chọn giao dịch gắn với biến động giá của các mặt hàng thiết yếu trên thế giới. Tuy nhiên, với người mới bắt đầu, việc tìm hiểu từng nhóm hàng hóa, yếu tố ảnh hưởng đến giá và mức độ biến động là bước quan trọng trước khi tham gia thị trường.

Tại Việt Nam, danh mục sản phẩm giao dịch qua Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV) bao gồm nhiều mặt hàng thuộc ba nhóm chính: nông sản, nguyên liệu công nghiệp và kim loại. Mỗi nhóm có đặc điểm cung – cầu, yếu tố tác động đến giá và mức độ rủi ro khác nhau.

1. Nhóm nông sản

Nông sản là nhóm hàng hóa chịu ảnh hưởng lớn từ thời tiết, mùa vụ, sản lượng thu hoạch, tồn kho và nhu cầu tiêu thụ. Những thay đổi trong hoạt động sản xuất hoặc xuất khẩu tại các quốc gia lớn có thể tác động đến giá trên thị trường quốc tế.

Một số mặt hàng tiêu biểu gồm:

Ngô: Được sử dụng trong sản xuất thức ăn chăn nuôi, nhiên liệu sinh học và nhiều ngành công nghiệp thực phẩm.
Đậu tương: Là nguyên liệu quan trọng để sản xuất dầu đậu tương và khô đậu tương.
Dầu đậu tương: Chịu tác động từ nguồn cung đậu tương, nhu cầu dầu thực vật và chính sách nhiên liệu sinh học.
Khô đậu tương: Chủ yếu được sử dụng trong thức ăn chăn nuôi; giá có thể biến động theo nhu cầu của ngành chăn nuôi và nguồn cung nguyên liệu.
Lúa mì: Phục vụ sản xuất bột mì và thực phẩm, nhạy cảm với điều kiện thời tiết tại các vùng trồng trọt lớn.
Lúa mì Kansas: Là hợp đồng lúa mì gắn với phân khúc lúa mì cứng đỏ mùa đông, có đặc điểm chất lượng và vùng sản xuất riêng.

Ngoài các hợp đồng tiêu chuẩn, danh mục còn có một số sản phẩm quy mô nhỏ như ngô mini, đậu tương mini, lúa mì mini và các hợp đồng quy mô micro khi được niêm yết.

Những yếu tố ảnh hưởng đến giá nông sản

Khi theo dõi nhóm hàng này, nhà đầu tư nên quan tâm đến:

Thời tiết, hạn hán, lũ lụt và điều kiện canh tác.
Diện tích gieo trồng, năng suất và sản lượng thu hoạch.
Báo cáo cung – cầu, tồn kho và xuất khẩu.
Nhu cầu thức ăn chăn nuôi, nhiên liệu sinh học và tiêu dùng.
Biến động tỷ giá USD và diễn biến của các thị trường liên quan.

Ví dụ, nếu thời tiết bất lợi làm giảm kỳ vọng sản lượng ngô, thị trường có thể điều chỉnh dự báo nguồn cung. Tuy nhiên, giá không nhất thiết tăng ngay vì còn phụ thuộc vào tồn kho, nhu cầu và mức độ thông tin đã được phản ánh vào giá.

2. Nhóm nguyên liệu công nghiệp

Nguyên liệu công nghiệp là nhóm hàng hóa được sử dụng trong chế biến thực phẩm, sản xuất hàng tiêu dùng và các ngành công nghiệp liên quan. Giá của nhóm này thường chịu tác động từ sản lượng tại các vùng sản xuất lớn, thời tiết, tồn kho, chi phí vận chuyển và nhu cầu tiêu thụ toàn cầu.

Các mặt hàng tiêu biểu gồm:

Cà phê Robusta: Gắn với thị trường cà phê Robusta, có vai trò quan trọng trong sản xuất cà phê hòa tan và phối trộn.
Cà phê Arabica: Thường được sử dụng trong nhiều dòng cà phê rang xay; giá nhạy cảm với điều kiện thời tiết và nguồn cung tại các vùng trồng chủ lực.
Ca cao: Là nguyên liệu quan trọng của ngành chocolate và bánh kẹo; giá có thể biến động mạnh khi sản lượng tại các nước sản xuất lớn thay đổi.
Đường 11: Hợp đồng đường thô được giao dịch trên thị trường quốc tế.
Đường trắng: Gắn với thị trường đường tinh luyện, chịu ảnh hưởng từ sản lượng mía, củ cải đường và nhu cầu tiêu thụ.
Bông: Là nguyên liệu của ngành dệt may, chịu tác động từ nhu cầu hàng may mặc, sản lượng và tồn kho.
Cao su RSS3 và TSR20: Được sử dụng trong nhiều lĩnh vực sản xuất, đặc biệt là công nghiệp lốp xe và các sản phẩm cao su.
Dầu cọ thô: Được sử dụng trong thực phẩm và một số ngành công nghiệp; giá liên quan đến sản lượng dầu cọ, nhu cầu dầu thực vật và chính sách nhiên liệu sinh học.

Những yếu tố cần theo dõi

Đối với cà phê, ca cao và đường, điều kiện thời tiết tại các vùng sản xuất chủ lực có thể ảnh hưởng đáng kể đến triển vọng nguồn cung. Với cao su và bông, nhu cầu từ ngành sản xuất và tiêu dùng cũng đóng vai trò quan trọng.

Nhà đầu tư không nên chỉ dựa vào một thông tin riêng lẻ. Chẳng hạn, sản lượng cà phê giảm chưa chắc khiến giá tăng nếu nhu cầu suy yếu hoặc lượng tồn kho vẫn đủ đáp ứng thị trường.

3. Nhóm kim loại

Kim loại được sử dụng rộng rãi trong sản xuất công nghiệp, xây dựng, điện tử và các lĩnh vực liên quan. Diễn biến của nhóm này thường chịu ảnh hưởng từ tăng trưởng kinh tế, hoạt động sản xuất, nhu cầu xây dựng, tồn kho và chính sách tiền tệ.

Một số mặt hàng tiêu biểu gồm:

Bạc: Vừa có nhu cầu đầu tư, vừa được sử dụng trong công nghiệp, đặc biệt ở một số ứng dụng điện tử và năng lượng mặt trời.
Bạch kim: Được sử dụng trong bộ chuyển đổi xúc tác, công nghiệp và một số ứng dụng chuyên biệt.
Đồng: Là kim loại quan trọng trong hệ thống điện, dây dẫn, thiết bị điện tử và xây dựng.
Quặng sắt: Là nguyên liệu đầu vào chủ yếu để sản xuất thép, chịu ảnh hưởng lớn từ nhu cầu thép và hoạt động xây dựng.
Nhôm LME, đồng LME, chì LME, thiếc LME, kẽm LME và niken LME: Là các hợp đồng kim loại gắn với thị trường kim loại quốc tế, phục vụ nhu cầu công nghiệp khác nhau.

Ngoài ra, danh mục sản phẩm có thể bao gồm những hợp đồng quy mô nhỏ hoặc các sản phẩm kim loại khác tùy theo danh mục được niêm yết tại từng thời điểm.

Những yếu tố ảnh hưởng đến giá kim loại

Các yếu tố thường cần theo dõi gồm:

Tốc độ tăng trưởng kinh tế và hoạt động sản xuất công nghiệp.
Nhu cầu xây dựng, hạ tầng, xe điện và thiết bị điện.
Sản lượng khai thác, công suất luyện kim và tồn kho.
Chính sách tiền tệ, lãi suất và biến động của đồng USD.
Rủi ro địa chính trị, gián đoạn vận chuyển hoặc nguồn cung.

Ví dụ, triển vọng mở rộng hạ tầng điện có thể hỗ trợ nhu cầu đồng trong dài hạn. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, giá vẫn có thể giảm nếu dữ liệu kinh tế yếu đi hoặc tồn kho tăng nhanh.

4. Có phải mọi mặt hàng trên thế giới đều giao dịch được tại Việt Nam?

Không. Danh mục hàng hóa được giao dịch tại mỗi sở giao dịch có thể khác nhau. Một mặt hàng có hợp đồng tương lai trên thị trường quốc tế không đồng nghĩa với việc hợp đồng đó đang được cung cấp thông qua mọi đơn vị giao dịch tại Việt Nam.

Vì vậy, trước khi lựa chọn sản phẩm, nhà đầu tư nên kiểm tra:

Mặt hàng có nằm trong danh mục đang được niêm yết hay không.
Tên hợp đồng, mã giao dịch và sở giao dịch liên thông.
Quy mô hợp đồng, bước giá, tháng đáo hạn và thời gian giao dịch.
Mức ký quỹ hiện hành, phí giao dịch và các chi phí liên quan.
Quy định đóng vị thế, thời điểm giao dịch cuối cùng và rủi ro khi hợp đồng gần đáo hạn.

Thông tin sản phẩm và mức ký quỹ có thể được điều chỉnh. Do đó, nên tra cứu dữ liệu cập nhật từ MXV và đơn vị thành viên được phép hoạt động thay vì sử dụng các bảng thông tin cũ.

5. Người mới nên chọn nhóm hàng hóa nào?

Không có nhóm hàng hóa nào phù hợp với tất cả mọi người. Việc lựa chọn cần dựa trên kiến thức, thời gian theo dõi thị trường, khả năng chịu rủi ro và mức vốn có thể sử dụng.

Người mới có thể bắt đầu bằng cách:

Chọn một mặt hàng để nghiên cứu: Tránh theo dõi quá nhiều thị trường cùng lúc.
Tìm hiểu các yếu tố cung – cầu: Biết những dữ liệu nào thường ảnh hưởng đến giá của mặt hàng đó.
Đọc kỹ thông số hợp đồng: Đặc biệt là quy mô hợp đồng, bước giá, ký quỹ và tháng đáo hạn.
Thực hành trên tài khoản mô phỏng nếu có: Làm quen với cách đặt lệnh và quản lý vị thế trước khi giao dịch bằng tiền thật.
Xây dựng nguyên tắc quản trị rủi ro: Xác định mức thua lỗ có thể chấp nhận, điểm dừng lỗ và quy mô vị thế phù hợp.

Không nên chọn sản phẩm chỉ vì giá đang tăng mạnh hoặc vì nghe theo nhận định của người khác. Biến động giá có thể diễn ra nhanh theo cả hai chiều, và việc sử dụng đòn bẩy có thể làm gia tăng thua lỗ.

6. Câu hỏi thường gặp

Thị trường hàng hóa phái sinh có những nhóm hàng hóa nào?

Tại MXV, các sản phẩm được giới thiệu theo ba nhóm chính: nông sản, nguyên liệu công nghiệp và kim loại. Danh mục cụ thể có thể thay đổi theo thời điểm.

Cà phê, ngô và bạc có thuộc cùng một nhóm không?

Không. Cà phê thuộc nhóm nguyên liệu công nghiệp; ngô thuộc nhóm nông sản; bạc thuộc nhóm kim loại.

Có nên giao dịch nhiều mặt hàng cùng lúc không?

Người mới nên ưu tiên hiểu rõ một số sản phẩm trước khi mở rộng. Giao dịch nhiều mặt hàng không tự động làm giảm rủi ro, bởi giá của các sản phẩm có thể cùng biến động theo những yếu tố kinh tế chung.

Làm thế nào để biết sản phẩm còn được giao dịch?

Hãy kiểm tra danh mục sản phẩm, mã hợp đồng, tháng đáo hạn, giờ giao dịch và thông số ký quỹ được cập nhật từ MXV hoặc đơn vị thành viên hợp lệ.

Kết luận

Thị trường hàng hóa phái sinh có nhiều sản phẩm thuộc nhóm nông sản, nguyên liệu công nghiệp và kim loại. Mỗi nhóm có đặc điểm cung – cầu và yếu tố tác động đến giá riêng, vì vậy nhà đầu tư cần hiểu rõ sản phẩm trước khi giao dịch.

Thay vì tìm kiếm một mặt hàng được cho là chắc chắn tăng giá, hãy bắt đầu từ việc nghiên cứu thị trường, nắm vững thông số hợp đồng và xây dựng kế hoạch quản trị rủi ro. Đây là nền tảng quan trọng để tiếp cận thị trường một cách có kỷ luật.

Bài tiếp theo: Đầu tư hàng hóa phái sinh cần bao nhiêu vốn? Bài viết sẽ giúp người mới hiểu rõ vốn giao dịch, ký quỹ và những khoản chi phí cần tính đến trước khi tham gia.

Xem thêm: